Khám phá cơ chế viêm da dẫn đến dị ứng toàn thân

Mỗi khi hệ miễn dịch phản ứng thái quá với các chất vô hại như phấn hoa, bụi hay thực phẩm, chúng ta lại trải qua các triệu chứng dị ứng như hắt hơi, chảy nước mũi. Tuy nhiên, có những trường hợp phản ứng trở nên nghiêm trọng, đe dọa tính mạng – gọi là sốc phản vệ.

Ở những người mắc viêm da cơ địa, hàng rào bảo vệ da bị tổn thương, tạo điều kiện cho các chất gây dị ứng xâm nhập qua da. Sau khi hệ miễn dịch đã nhạy cảm với dị nguyên đó, lần tiếp xúc sau có thể gây ra phản ứng dị ứng toàn thân, được gọi là “bước nhảy dị ứng” (atopic march). Quá trình này chủ yếu được thúc đẩy bởi sự nhạy cảm qua da với dị nguyên (CAS). Mặc dù hiện đã có các liệu pháp kháng thể đơn dòng, cơ chế chi tiết vẫn còn nhiều bí ẩn.

Phát hiện mới về vai trò của IL-13 và tế bào đuôi gai

Nhóm nghiên cứu tại Đại học Khoa học Tokyo (TUS) và Đại học Kyoto (Nhật Bản) đã hé lộ cơ chế quan trọng giải thích cách viêm da dị ứng có thể lan tỏa toàn thân. Kết quả được công bố trên tạp chí PNAS (số tháng 7/2026).

Nghiên cứu chỉ ra rằng IL-13, một cytokine liên quan đến viêm dị ứng, tác động lên tế bào đuôi gai cổ điển type 2 (cDC2), tăng cường khả năng trình diện kháng nguyên của chúng – quá trình gọi là “licensing”. Điều này thúc đẩy sản xuất kháng thể IgE ái lực cao, dẫn đến phản vệ toàn thân.

Chia sẻ với tạp chí khoa học, Nghiên cứu viên Yasuyo Harada – thành viên nhóm nghiên cứu, cho biết: “Chúng tôi phát hiện IL-13 không tác động lên tế bào B hay T, mà tập trung vào tế bào cDC2, làm tăng đáng kể khả năng trình diện kháng nguyên, từ đó tạo ra IgE ái lực cao và gây phản vệ toàn thân.”

Con đường CX3CR1 và triển vọng điều trị mới

Nhóm nghiên cứu đã phát triển mô hình chuột CAS mô phỏng bước nhảy dị ứng bằng cách lặp lại tiếp xúc với dị nguyên qua da. Kết quả cho thấy IL-13 hoạt động đặc hiệu trên các tế bào cDC2 mang dấu ấn bề mặt IL13RA1, CX3CR1 và CD301b. Các tế bào cDC2 dương tính CX3CR1 di chuyển trong máu và vận chuyển dị nguyên đến các cơ quan lymphoid thứ cấp như lá lách. Khi ức chế CX3CR1 bằng thuốc, sự di chuyển của cDC2 bị suy giảm và sản xuất IgE giảm mạnh, chứng minh vai trò thiết yếu của con đường này trong lan tỏa toàn thân.

Điều này mở ra hướng điều trị mới: ức chế thụ thể CX3CR1 có thể là chiến lược hiệu quả để ngăn chặn bước nhảy dị ứng và điều trị bệnh dị ứng.

Kiểm chứng trên người và ý nghĩa lâm sàng

Trên mẫu da của bệnh nhân viêm da cơ địa và máu của bệnh nhân dị ứng, nhóm nghiên cứu ghi nhận số lượng tế bào cDC2 dương tính IL13RA1 và CX3CR1 tăng, đồng thời tương quan với nồng độ IgE. Điều này xác nhận cơ chế tương tự cũng diễn ra ở người.

Phát hiện cũng làm sáng tỏ vai trò của IL-13: khác với IL-4 tác động trực tiếp lên tế bào B để sản xuất IgE, IL-13 hoạt động gián tiếp thông qua việc kích hoạt cDC2, phối hợp đáp ứng miễn dịch tạo IgE ái lực cao. Điều này giải thích vì sao các thuốc nhắm đích IL-13 như tralokinumab và lebrikizumab lại hiệu quả trong điều trị viêm da cơ địa.

GS. Masato Kubo, đồng trưởng nhóm nghiên cứu, nhấn mạnh: “Bằng cách chặn quá trình licensing của cDC2, các liệu pháp này có thể cắt đứt liên kết giữa viêm da và sản xuất IgE toàn thân, ngăn chặn bước nhảy dị ứng.”

Trong bối cảnh các bệnh dị ứng như viêm da cơ địa, hen suyễn và dị ứng thực phẩm ngày càng gia tăng trên toàn cầu, nghiên cứu này cung cấp nền tảng quan trọng để phát triển các chiến lược điều trị mới, cải thiện chất lượng cuộc sống cho hàng triệu người bệnh.

Nguồn tham khảo: Bài viết tham khảo từ trang news-medical.net (Nguồn gốc: Link gốc)

Nếu bạn đang gặp các vấn đề về dị ứng, viêm da cơ địa, hãy quan tâm đến sức khỏe đường ruột – nền tảng của hệ miễn dịch. Sản phẩm Men vi sinh Enterbio Extra bổ sung 6 tỷ lợi khuẩn đường ruột có thể giúp cân bằng hệ tiêu hóa, hỗ trợ tăng cường sức đề kháng tự nhiên của cơ thể.

---