Sự hoài nghi truyền thông kéo dài định hình niềm tin âm mưu về vaccine

Một nghiên cứu mới từ Nhật Bản đã chỉ ra rằng sự hoài nghi kéo dài đối với các phương tiện truyền thông chính thống có mối liên hệ chặt chẽ với niềm tin vào các thuyết âm mưu về vaccine, đặc biệt là những niềm tin bắt nguồn từ sự ngờ vực đối với các thể chế. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Scientific Reports vào tháng 8 năm 2026, dựa trên dữ liệu khảo sát theo chiều dọc thu thập từ năm 2020 đến 2024.

Bối cảnh nghiên cứu

Nhóm nghiên cứu do Giáo sư Hitoshi Yamamoto từ Đại học Rissho dẫn đầu đã phân tích dữ liệu từ hơn 1.000 người tham gia trong suốt 5 năm. Mục tiêu là tìm hiểu mối quan hệ giữa việc sử dụng truyền thông, sự hoài nghi truyền thông, và hiểu biết truyền thông chủ quan với niềm tin âm mưu về vaccine trong bối cảnh đại dịch COVID-19.

Phát hiện chính

Kết quả cho thấy niềm tin âm mưu về vaccine bao gồm hai khía cạnh riêng biệt. Khía cạnh thứ nhất phản ánh sự ngờ vực đối với các thể chế, như niềm tin rằng chính phủ hoặc các công ty dược phẩm che giấu thông tin. Khía cạnh thứ hai liên quan đến những tuyên bố cực kỳ khó tin, chẳng hạn như niềm tin rằng vaccine chứa vi mạch. Hai khía cạnh này có sự khác biệt rõ rệt về mức độ phổ biến và các yếu tố liên quan.

Đáng chú ý, niềm tin âm mưu bắt nguồn từ sự ngờ vực thể chế có mối tương quan mạnh mẽ với sự hoài nghi dai dẳng đối với truyền thông chính thống và sự gia tăng hoài nghi trong suốt đại dịch. Ngược lại, chỉ có một bộ phận nhỏ người tham gia tin vào những tuyên bố cực đoan như vaccine chứa vi mạch, nhưng những tuyên bố này có thể lan truyền mạnh mẽ trên môi trường trực tuyến, bao gồm cả mạng xã hội.

Ý nghĩa đối với việc chống thông tin sai lệch

Nghiên cứu này đặc biệt có ý nghĩa vì nó được thực hiện tại Nhật Bản, nơi môi trường truyền thông ít phân cực về mặt chính trị hơn so với nhiều nước phương Tây. Kết quả cho thấy niềm tin âm mưu có thể xuất hiện ngay cả trong môi trường thông tin có sự đồng thuận xã hội tương đối rộng rãi.

Giáo sư Yamamoto nhấn mạnh: “Khi mọi người nghĩ về niềm tin âm mưu, họ thường tập trung vào những tuyên bố cực đoan. Tuy nhiên, nghiên cứu của chúng tôi cho thấy các hình thức niềm tin âm mưu phổ biến hơn có liên quan đến sự ngờ vực kéo dài đối với các thể chế và truyền thông chính thống. Do đó, việc giải quyết thông tin sai lệch không chỉ đòi hỏi sửa chữa các sai lầm thực tế, mà còn cần hiểu cách thức mà sự ngờ vực phát triển và tồn tại trong môi trường thông tin hiện đại.”

Nguồn tham khảo: Bài viết tham khảo từ trang news-medical.net (Nguồn gốc: Link gốc)

---